Αυχενική ριζοπάθεια

Ένας πόνος που αρχίζει από τον αυχένα και στη συνέχεια απλώνεται προς την ωμοπλάτη, τον ώμο ή το χέρι —μερικές φορές μέχρι και τα δάκτυλα— δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το πρόβλημα βρίσκεται στους μυς ή στην άρθρωση του ώμου.

Σε αρκετούς ασθενείς η προέλευση των συμπτωμάτων εντοπίζεται στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, εκεί όπου μία από τις νευρικές ρίζες μπορεί να έχει ερεθιστεί ή να δέχεται πίεση.

Αυτή η κλινική κατάσταση ονομάζεται αυχενική ριζοπάθεια.

Τα συμπτώματα δεν είναι ίδια σε όλους. Μπορεί να εμφανιστούν πόνος, αίσθημα καύσου, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα. Όταν η λειτουργία του νεύρου επηρεάζεται περισσότερο, μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη και πτώση της μυϊκής δύναμης στο χέρι ή στα δάκτυλα.

Δεν αρκεί λοιπόν να πούμε ότι κάποιος έχει απλώς ένα «πιασμένο νεύρο». Για να οργανωθεί σωστά η αντιμετώπιση χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια ρίζα συμμετέχει, τι προκαλεί τον ερεθισμό της, αν κυριαρχεί η μηχανική πίεση ή η φλεγμονώδης αντίδραση και κατά πόσο έχει επηρεαστεί η λειτουργία του νευρικού ιστού.

Γιατί η ανατομία της αυχενικής μοίρας ευνοεί ορισμένες μορφές πίεσης

Η αυχενική μοίρα αποτελείται από επτά σπονδύλους και χαρακτηρίζεται από μεγάλη κινητικότητα. Αυτό μας επιτρέπει να στρέφουμε και να κινούμε ελεύθερα το κεφάλι, δημιουργεί όμως παράλληλα ιδιαίτερες μηχανικές απαιτήσεις στην περιοχή.

Μεταξύ των σπονδύλων βρίσκονται οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι. Πλάγια σχηματίζονται τα μεσοσπονδύλια τρήματα, δηλαδή οι μικροί ανατομικοί χώροι από όπου εξέρχονται οι αυχενικές νευρικές ρίζες.

Στην κατώτερη αυχενική μοίρα υπάρχει ένα ακόμη χαρακτηριστικό που έχει ιδιαίτερη σημασία: οι αγκιστροειδείς αποφύσεις (uncinate processes). Αυτές συμμετέχουν στον σχηματισμό των αρθρώσεων του Luschka ή uncovertebral joints.

Οι αρθρώσεις αυτές συμβάλλουν στην καθοδήγηση της κίνησης και στη σταθερότητα της αυχενικής μοίρας. Βρίσκονται, ωστόσο, πολύ κοντά στα μεσοσπονδύλια τρήματα και επομένως κοντά στις εξερχόμενες νευρικές ρίζες.

Με την πάροδο των ετών ο μεσοσπονδύλιος δίσκος μπορεί να χάσει μέρος του ύψους του. Τότε μεταβάλλεται η κατανομή των φορτίων και αυξάνεται η επιβάρυνση τόσο στις uncovertebral όσο και στις οπίσθιες ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις.

Σταδιακά μπορεί να εμφανιστούν:

• υπερτροφικές αλλοιώσεις των αρθρώσεων,
• οστεόφυτα,
• ελάττωση του ύψους του μεσοσπονδύλιου διαστήματος,
• περιορισμός του διαθέσιμου χώρου μέσα στο μεσοσπονδύλιο τρήμα.

Όταν αυτές οι μεταβολές προχωρήσουν αρκετά, ο χώρος γύρω από τη νευρική ρίζα μπορεί να μειωθεί. Η εκφυλιστική στένωση που σχετίζεται με τις uncovertebral και τις facet αρθρώσεις είναι μία από τις συχνές αιτίες αυχενικής ριζοπάθειας.

Πώς δημιουργείται η αυχενική ριζοπάθεια

Στην πράξη συναντάμε κυρίως δύο βασικούς μηχανισμούς.

Κήλη ή προβολή μεσοσπονδύλιου δίσκου

Σε μικρότερες ηλικίες είναι συχνότερο ένα τμήμα του μεσοσπονδύλιου δίσκου να προβάλλει προς την περιοχή του τρήματος και να έρχεται σε επαφή με τη νευρική ρίζα.

Η ένταση του πόνου, όμως, δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το μέγεθος της μηχανικής πίεσης.

Το υλικό του δίσκου μπορεί να προκαλέσει τοπική φλεγμονώδη αντίδραση, με αποτέλεσμα η νευρική ρίζα να γίνεται περισσότερο ευαίσθητη.

Αυτό εξηγεί γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις ο ασθενής έχει πολύ έντονα συμπτώματα, ενώ η μαγνητική τομογραφία δεν δείχνει αντίστοιχα μεγάλη πίεση.

Εκφυλιστική στένωση του μεσοσπονδύλιου τρήματος

Σε μεγαλύτερες ηλικίες συναντάται συχνότερα ένας διαφορετικός μηχανισμός.

Η διαδικασία μπορεί να εξελίσσεται σταδιακά ως εξής:

εκφύλιση δίσκου → απώλεια ύψους → αύξηση φόρτισης στις αρθρώσεις Luschka και facet → ανάπτυξη οστεοφύτων → στένωση του τρήματος → λιγότερος διαθέσιμος χώρος για τη νευρική ρίζα.

Τα επίπεδα Α5–Α6 και Α6–Α7 επηρεάζονται ιδιαίτερα συχνά.

Γιατί κάποιες κινήσεις επιδεινώνουν τον πόνο

Το μεσοσπονδύλιο τρήμα δεν είναι ένας χώρος με απόλυτα σταθερές διαστάσεις. Καθώς κινείται ο αυχένας, μεταβάλλεται και το διαθέσιμο εύρος μέσα από το οποίο περνά η νευρική ρίζα.

Εάν λοιπόν υπάρχει ήδη κάποιος βαθμός στένωσης, ορισμένες κινήσεις μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερη ενόχληση.

Τέτοιες κινήσεις είναι συχνά:

• η έκταση του αυχένα,
• η πλάγια κάμψη προς την πλευρά των συμπτωμάτων,
• ο συνδυασμός έκτασης και στροφής,
• η παραμονή του κεφαλιού για μεγάλο χρονικό διάστημα σε θέση που επιβαρύνει τα συμπτώματα.

Έτσι δεν είναι ασυνήθιστο να ακούμε έναν ασθενή να περιγράφει:

«Μόλις κοιτάξω προς τα πάνω και γυρίσω το κεφάλι, νιώθω τον πόνο να κατεβαίνει στο χέρι».

Από την άλλη πλευρά, κάποιοι ασθενείς ανακουφίζονται όταν στηρίζουν το χέρι πάνω στο κεφάλι. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτή η θέση μειώνει προσωρινά την τάση που δέχεται η νευρική ρίζα.

Ποιες δραστηριότητες και εργασίες μπορούν να επιβαρύνουν την κατάσταση

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη «κακή στάση» που από μόνη της να δημιουργεί αυχενική ριζοπάθεια.

Συνήθως υπάρχει ένας συνδυασμός παραγόντων: ανατομική προδιάθεση, εκφυλιστικές μεταβολές, επαναλαμβανόμενα φορτία και πολύωρη παραμονή στις ίδιες θέσεις.

Μπορεί να χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν η καθημερινότητα περιλαμβάνει:

• πολύωρη εργασία μπροστά σε υπολογιστή χωρίς συχνές αλλαγές θέσης,
• παρατεταμένη χρήση κινητού με το κεφάλι χαμηλά,
• πολλές ώρες οδήγησης,
• εργασία με τα χέρια ψηλότερα από το επίπεδο του κεφαλιού,
• συχνές κινήσεις έκτασης και στροφής του αυχένα,
• μεταφορά μεγάλων φορτίων,
• χρήση βαριών εργαλείων ή εργασία με κραδασμούς,
• προπόνηση με μεγάλα φορτία χωρίς κατάλληλη προσαρμογή,
• πολύωρη στατική θέση χωρίς διαλείμματα.

Ένας ηλεκτρολόγος ή ένας ελαιοχρωματιστής, για παράδειγμα, επιβαρύνει την περιοχή με διαφορετικό τρόπο από κάποιον που περνά ολόκληρη την ημέρα μπροστά σε έναν υπολογιστή.

Το κοινό στοιχείο δεν είναι απαραίτητα η ίδια στάση. Συχνά είναι η διάρκεια, η επανάληψη του φορτίου και η έλλειψη επαρκών αλλαγών θέσης και χρόνου αποκατάστασης.

Στη συνολική εικόνα μπορεί επίσης να συμμετέχουν η μειωμένη φυσική κατάσταση, ο ανεπαρκής ύπνος, το κάπνισμα, προηγούμενοι τραυματισμοί και φυσικά οι εκφυλιστικές μεταβολές που σχετίζονται με την ηλικία.

Πώς καταλαβαίνουμε ποια νευρική ρίζα έχει επηρεαστεί

Η νευρική ρίζα που ερεθίζεται ή πιέζεται επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τόσο την περιοχή όπου εμφανίζεται το μούδιασμα όσο και τις μυϊκές ομάδες που μπορεί να παρουσιάσουν αδυναμία.

Στην πραγματική κλινική εικόνα, βέβαια, τα πράγματα δεν είναι πάντα τόσο απόλυτα.

Η κατανομή των συμπτωμάτων μπορεί να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, υπάρχουν ανατομικές παραλλαγές και οι περιοχές διαφορετικών ριζών συχνά επικαλύπτονται.

Ποια είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα

Η εικόνα της αυχενικής ριζοπάθειας μπορεί να περιλαμβάνει έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω τύπους συμπτωμάτων:

• πόνο στον αυχένα,
• πόνο στην περιοχή της ωμοπλάτης,
• ενόχληση στον ώμο,
• πόνο που επεκτείνεται κατά μήκος του χεριού,
• κάψιμο ή αίσθηση ηλεκτρικού ρεύματος,
• μυρμήγκιασμα,
• μούδιασμα,
• αλλαγές στην αισθητικότητα,
• ελάττωση των αντανακλαστικών,
• μειωμένη μυϊκή δύναμη,
• δυσκολία στη λαβή αντικειμένων,
• γρήγορη κόπωση του άνω άκρου.

Η παρουσία μυϊκής αδυναμίας είναι ένα εύρημα που χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.

Ο πόνος μπορεί να μας δείχνει ότι μία νευρική δομή βρίσκεται σε κατάσταση ερεθισμού. Αν όμως αρχίζει να μειώνεται αντικειμενικά η δύναμη μυών που νευρώνονται από συγκεκριμένη ρίζα, τότε η νευρολογική κατάσταση χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση.

Η αξιολόγηση είναι το σημαντικότερο μέρος της θεραπείας

Μία μαγνητική τομογραφία από μόνη της δεν αρκεί για να περιγράψει ολόκληρο το πρόβλημα.

Εκφυλιστικές αλλοιώσεις στον αυχένα είναι εξαιρετικά συχνές και μπορούν να υπάρχουν ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν κανένα σύμπτωμα.

Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο «τι γράφει η μαγνητική», αλλά εάν το απεικονιστικό εύρημα συμφωνεί με την περιοχή του πόνου, τα συμπτώματα και τη νευρολογική εξέταση του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Στη ΒΙΟΑΝΑΤΑΞΗ η αξιολόγηση μιας πιθανής αυχενικής ριζοπάθειας χρειάζεται να εξετάζει την κατάσταση σε διαφορετικά επίπεδα.

1. Αναλυτικό ιστορικό

Χρειάζεται να διευκρινιστούν στοιχεία όπως:

• πότε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά τα συμπτώματα,
• αν είχε προηγηθεί τραυματισμός,
• μέχρι ποιο σημείο του άνω άκρου φτάνει ο πόνος,
• ποια δάκτυλα παρουσιάζουν μούδιασμα,
• ποιες κινήσεις χειροτερεύουν την κατάσταση,
• ποιες θέσεις προσφέρουν ανακούφιση,
• αν υπάρχει πόνος κατά τη διάρκεια της νύχτας,
• αν ο ασθενής αντιλαμβάνεται αδυναμία,
• αν του πέφτουν αντικείμενα από το χέρι,
• αν έχει παρατηρήσει μεταβολές στη βάδιση ή στην ισορροπία του.

2. Νευρολογικός έλεγχος

Η νευρολογική εξέταση περιλαμβάνει συστηματικό έλεγχο.

Εξετάζονται τα μυοτόμια Α5–Θ1, δηλαδή η δύναμη συγκεκριμένων μυϊκών ομάδων που σχετίζονται με κάθε νευρική ρίζα.

Ελέγχονται επίσης τα δερμοτόμια, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει αλλαγή της αισθητικότητας.

Παράλληλα εξετάζονται τα τενόντια αντανακλαστικά, κυρίως του δικεφάλου, του βραχιονοκερκιδικού και του τρικεφάλου.

Η σύγκριση μεταξύ δεξιού και αριστερού άνω άκρου δίνει πολύτιμες πληροφορίες και δεν πρέπει να παραλείπεται.

3. Ειδικές δοκιμασίες

Ανάλογα με την κλινική εικόνα μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• Spurling test,
• cervical distraction test,
• Upper Limb Neurodynamic / Tension Tests,
• shoulder abduction relief test.

Καμία από αυτές τις δοκιμασίες δεν πρέπει να αξιολογείται μόνη της.

Η χρησιμότητά τους αυξάνεται όταν διαφορετικά ευρήματα συμφωνούν μεταξύ τους και ταιριάζουν ταυτόχρονα με το ιστορικό του ασθενούς.

4. Έλεγχος του ώμου και των περιφερικών νεύρων

Ο πόνος που κατεβαίνει στο χέρι δεν προέρχεται υποχρεωτικά από τον αυχένα.

Για τον λόγο αυτό πρέπει να εξετάζονται και άλλες καταστάσεις που μπορεί να δώσουν παρόμοια συμπτωματολογία, όπως:

• σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα,
• πίεση του ωλενίου νεύρου,
• παθολογία του στροφικού πετάλου,
• προβλήματα της άρθρωσης του ώμου,
• περιφερικές νευροπάθειες.

Σε αυτό το κομμάτι της εξέτασης το διαγνωστικό μυοσκελετικό υπερηχογράφημα μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για τα περιφερικά νεύρα και τις δομές του ώμου.

Δεν μπορεί φυσικά να απεικονίσει την αυχενική ρίζα μέσα στο μεσοσπονδύλιο τρήμα όπως η MRI. Μπορεί όμως να συμβάλει ουσιαστικά στη διαφορική διάγνωση.

5. Πότε απαιτείται MRI ή ηλεκτρομυογράφημα

Όταν χρειάζεται λεπτομερής διερεύνηση της νευρικής ρίζας, του μεσοσπονδύλιου δίσκου ή του νωτιαίου μυελού, η MRI αποτελεί την κύρια απεικονιστική εξέταση.

Η ανάγκη για απεικόνιση γίνεται πιο σημαντική όταν υπάρχει:

• προοδευτική μυϊκή αδυναμία,
• υποψία μυελοπάθειας,
• σοβαρός τραυματισμός,
• άλλα red flags,
• επιμονή των συμπτωμάτων παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση.

Το ηλεκτρομυογράφημα μπορεί επίσης να δώσει σημαντικές πληροφορίες, κυρίως όταν χρειάζεται να ξεχωρίσουμε μία αυχενική ριζοπάθεια από μια περιφερική νευροπάθεια ή όταν η κλινική εικόνα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη.

Φυσικοθεραπεία στην αυχενική ριζοπάθεια

Η φυσικοθεραπευτική αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στο να «χαλαρώσουμε» προσωρινά τους μυς του αυχένα.

Η αποκατάσταση έχει διαφορετικούς στόχους και πρέπει να προσαρμόζεται στα ευρήματα κάθε ασθενούς.

Επιδιώκουμε:

1. να μειώσουμε την ευαισθησία της νευρικής ρίζας,
2. να περιορίσουμε προσωρινά τις θέσεις που αυξάνουν τη μηχανική συμπίεση,
3. να βελτιώσουμε την κινητικότητα όπου υπάρχει πραγματικός περιορισμός,
4. να επαναφέρουμε όσο είναι δυνατόν τη φυσιολογική μηχανική συμπεριφορά του νευρικού ιστού,
5. να βελτιώσουμε τον έλεγχο μεταξύ αυχένα, ωμοπλάτης και θώρακα,
6. να αποκαταστήσουμε σταδιακά τη δύναμη και την καθημερινή λειτουργικότητα.

Οι νεότερες ανασκοπήσεις υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός αρθρικών τεχνικών, νευροδυναμικής, θεραπευτικής άσκησης και, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, αυχενικής έλξης μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος.

Manual Therapy

Το manual therapy μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο στην αυχενική όσο και στη θωρακική μοίρα.

Ανάλογα με τα ευρήματα, στόχος μπορεί να είναι:

• η βελτίωση συγκεκριμένων περιορισμών της κινητικότητας,
• η μείωση του πόνου,
• η ελάττωση του προστατευτικού μυϊκού σπασμού,
• η καλύτερη ανοχή στην κίνηση,
• η προετοιμασία του ασθενούς για πιο ενεργητικές μορφές θεραπείας.

Η τεχνική και η έντασή της δεν είναι ίδιες σε όλους.

Η ευερεθιστότητα της νευρικής ρίζας, η συμπεριφορά των συμπτωμάτων και τα νευρολογικά ευρήματα καθορίζουν πόσο ήπια ή περισσότερο ενεργητική μπορεί να είναι η παρέμβαση.

Δεν χρειάζεται κάθε ασθενής έντονους χειρισμούς. Αντίθετα, όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα, η επιλογή της τεχνικής πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.

Το manual therapy έχει μεγαλύτερη αξία όταν χρησιμοποιείται ως ένα κομμάτι ενός ενεργητικού προγράμματος αποκατάστασης και όχι ως μοναδική θεραπεία.

Νευροδυναμική θεραπεία

Ένα νεύρο δεν λειτουργεί σαν ένα ακίνητο καλώδιο μέσα στο σώμα.

Καθώς κινούμε το κεφάλι, τον ώμο, τον αγκώνα και το χέρι, ο νευρικός ιστός χρειάζεται να μπορεί να ολισθαίνει και να προσαρμόζεται σε σχέση με τους γειτονικούς ιστούς.

Όταν μία αυχενική ρίζα βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης ευαισθησίας, μπορεί να επηρεαστεί η μηχανική συμπεριφορά ολόκληρης της νευρικής διαδρομής.

Με προσεκτικά δοσολογημένες νευροδυναμικές τεχνικές προσπαθούμε σταδιακά να βελτιώσουμε την ανοχή του νευρικού συστήματος στην κίνηση.

Στην αρχή προτιμώνται συχνά τεχνικές ολίσθησης. Αργότερα και μόνο όπου χρειάζεται, μπορεί να προστεθεί μεγαλύτερη μηχανική φόρτιση.

Υπάρχουν πλέον συστηματικές ανασκοπήσεις που υποστηρίζουν τη χρήση της νευροδυναμικής ως μέρος μιας ευρύτερης συντηρητικής αντιμετώπισης της αυχενικής ριζοπάθειας.

Αυχενική έλξη

Σε επιλεγμένους ασθενείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε χειροκίνητη είτε μηχανική αυχενική έλξη.

Ο σκοπός της δεν είναι να «βάλει τους σπονδύλους στη θέση τους».

Με σωστή επιλογή θέσης και κατάλληλη δοσολογία μπορεί προσωρινά να:

• αυξήσει τον διαθέσιμο χώρο,
• μειώσει το μηχανικό φορτίο στην ερεθισμένη περιοχή,
• περιορίσει τα συμπτώματα που επεκτείνονται προς το άνω άκρο.

Πολύ σημαντική είναι η άμεση ανταπόκριση του ασθενούς.

Εάν κατά τη δοκιμή τα συμπτώματα μειώνονται ή συγκεντρώνονται περισσότερο προς τον αυχένα, η έλξη μπορεί να ενταχθεί στο συνολικό πρόγραμμα.

Θεραπευτική άσκηση: το βασικότερο μακροπρόθεσμο εργαλείο

Όσο μειώνεται η οξεία ευερεθιστότητα, η θεραπεία πρέπει σταδιακά να γίνεται περισσότερο ενεργητική.

Το πρόγραμμα άσκησης μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να περιλαμβάνει:

• κινητικό έλεγχο της αυχενικής μοίρας,
• ενεργοποίηση των εν τω βάθει καμπτήρων του αυχένα,
• έλεγχο και σταθεροποίηση της ωμοπλάτης,
• ενδυνάμωση του μέσου και κάτω τραπεζοειδούς,
• ενδυνάμωση του πρόσθιου οδοντωτού,
• βελτίωση της κινητικότητας στη θωρακική μοίρα,
• προοδευτική ενδυνάμωση ολόκληρου του άνω άκρου,
• επανεκπαίδευση και ενδυνάμωση της λαβής,
• σταδιακή επιστροφή στις απαιτήσεις της εργασίας και του αθλητισμού.

Δεν υπάρχει ένα πρόγραμμα κατάλληλο για όλους.

Για παράδειγμα, ένας ασθενής με ιδιαίτερα ευερέθιστη Α6 ριζοπάθεια και έντονο πόνο στον αντίχειρα δεν μπορεί να ξεκινήσει με την ίδια φόρτιση που θα χρησιμοποιηθεί σε κάποιον που έχει πλέον μικρό πόνο αλλά παραμένουσα αδυναμία στον τρικέφαλο μετά από Α7 ριζοπάθεια.

Ποια φυσικά μέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Στη ΒΙΟΑΝΑΤΑΞΗ υπάρχουν διαφορετικές τεχνολογίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν υποστηρικτικά, ανάλογα με τη φάση της αποκατάστασης και τις ανάγκες του ασθενούς.

Πρέπει, ωστόσο, να είναι σαφές ότι τα φυσικά μέσα έχουν συμπληρωματικό ρόλο.

Κανένα μηχάνημα δεν μπορεί από μόνο του να αλλάξει μια σημαντική οστική στένωση του μεσοσπονδύλιου τρήματος.

HILT – High Intensity Laser Therapy / Hilterapia

Το laser υψηλής έντασης μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως με στόχο:

• τη μείωση του πόνου,
• τη ρύθμιση της τοπικής φλεγμονώδους αντίδρασης,
• τη διευκόλυνση της συμμετοχής του ασθενούς στην ενεργητική θεραπεία.

Νεότερη συστηματική ανασκόπηση που εξέτασε αυχενική και οσφυϊκή ριζοπάθεια έδειξε πιθανό όφελος στον πόνο και στη λειτουργικότητα όταν το HILT συνδυάζεται με φυσικοθεραπεία ή άσκηση. Η βεβαιότητα των διαθέσιμων δεδομένων, όμως, παραμένει χαμηλή έως πολύ χαμηλή.

Για αυτόν τον λόγο χρησιμοποιείται ως βοηθητικό αναλγητικό μέσο και όχι ως αντικατάσταση της ενεργητικής αποκατάστασης.

TECAR Therapy

Η TECAR βασίζεται στη μεταφορά ενέργειας μέσω χωρητικού και αντιστατικού κυκλώματος.

Μπορεί να ενταχθεί στη θεραπεία για:

• αναλγητική υποστήριξη,
• μείωση του δευτερογενούς μυϊκού σπασμού,
• καλύτερη ανοχή των μαλακών ιστών στις υπόλοιπες θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Υπάρχουν δεδομένα για την εφαρμογή της σε διάφορες μυοσκελετικές καταστάσεις και στον αυχενικό πόνο. Η ειδική τεκμηρίωση για την αυχενική ριζοπάθεια, όμως, είναι σαφώς πιο περιορισμένη.

Επομένως δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τεχνική που «ξεμπλοκάρει το νεύρο», αλλά ως ένα ακόμη βοηθητικό εργαλείο μέσα σε οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης.

Μαγνητική διέγερση

Η νευρομυϊκή μαγνητική διέγερση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένα στάδια της θεραπείας για νευρομυϊκή ενεργοποίηση ή αναλγητική υποστήριξη.

Η εφαρμογή της παρουσιάζει περισσότερο ενδιαφέρον όταν ο έντονος πόνος έχει ήδη υποχωρήσει και υπάρχει ανάγκη να ενισχυθεί ξανά η ενεργοποίηση επιλεγμένων μυϊκών ομάδων.

Δεν μπορεί φυσικά να εξαφανίσει ένα οστεόφυτο ούτε να διευρύνει μηχανικά ένα στενωμένο μεσοσπονδύλιο τρήμα.

Διαμαγνητική αντλία

Η διαμαγνητική θεραπεία μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί επικουρικά σε επιλεγμένα περιστατικά, ιδιαίτερα όταν υπάρχει έντονο στοιχείο τοπικού ερεθισμού και επιβάρυνσης των μαλακών ιστών.

Χρειάζεται και εδώ να αποφεύγονται οι υπερβολές στην περιγραφή της δράσης της.

Η θεραπεία δεν αντικαθιστά τεχνικές αποσυμπίεσης, νευροδυναμική ή θεραπευτική άσκηση και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως μέθοδος που αφαιρεί μηχανικά την πίεση από μία νευρική ρίζα.

Dry Needling

Σε αρκετούς ασθενείς, παράλληλα με τη ριζιτική συμπτωματολογία, υπάρχει σημαντικό μυοπεριτονιακό στοιχείο.

Μύες όπως ο τραπεζοειδής, ο ανελκτήρας της ωμοπλάτης ή άλλοι αυχενοωμοπλατιαίοι μύες μπορεί να παρουσιάζουν αυξημένη τάση και επώδυνα σημεία.

Σε αυτές τις περιπτώσεις το dry needling μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση αυτού του δευτερογενούς μυϊκού πόνου.

Δεν αντιμετωπίζει όμως την ίδια την ανατομική στένωση.

Τα νεότερα δεδομένα είναι ενδιαφέροντα για το dry needling ως μέρος μιας πολυπαραγοντικής θεραπείας, αλλά η ειδική τεκμηρίωση που αφορά αποκλειστικά την αυχενική ριζοπάθεια παραμένει πιο περιορισμένη.

Τι ρόλο μπορεί να έχει το mindfulness

Το mindfulness – ενσυνειδητότητα είναι μία εντελώς διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση και δεν πρέπει να συγχέεται με το manual therapy ή τις τεχνικές μηχανικής αποσυμπίεσης.

Δεν μπορεί να μεγαλώσει το μεσοσπονδύλιο τρήμα ούτε να εξαφανίσει μια προβολή δίσκου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να έχει θέση στην αποκατάσταση.

Σε έναν άνθρωπο που ταλαιπωρείται από επίμονο ή χρόνιο πόνο, ο τρόπος με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται το σύμπτωμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η εμπειρία του πόνου δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τα σήματα που προέρχονται από τους ιστούς. Επηρεάζεται και από τον τρόπο με τον οποίο το κεντρικό νευρικό σύστημα τα ερμηνεύει.

Παράγοντες όπως ο παρατεταμένος πόνος, ο φόβος της κίνησης, το αυξημένο άγχος, ο κακός ύπνος και η συνεχής παρακολούθηση κάθε μικρού συμπτώματος μπορούν να ενισχύσουν την αντίληψη του πόνου.

Τεχνικές mindfulness, ελεγχόμενης αναπνοής και σταδιακής επανόδου στην κίνηση μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή:

• να περιορίσει τη συνεχή υπερεπαγρύπνηση απέναντι στον πόνο,
• να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τον φόβο της κίνησης,
• να διαχειριστεί καλύτερα το στρες,
• να ακολουθήσει ευκολότερα το πρόγραμμα άσκησης,
• να αποκτήσει ξανά μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο σώμα και στην κίνησή του.

Υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν mindfulness-based άσκηση σε χρόνιο μη ειδικό αυχενικό πόνο.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το mindfulness από μόνο του αποτελεί θεραπεία μιας μηχανικά συμπιεσμένης αυχενικής ρίζας.

Ποιες στάσεις πρέπει να αποφεύγονται;

Ο στόχος της θεραπείας δεν είναι να δημιουργήσει στον ασθενή φόβο απέναντι στην κίνηση.

Στην οξεία φάση, όμως, μπορεί να είναι χρήσιμο να περιοριστούν προσωρινά συγκεκριμένες θέσεις που προκαλούν περιφερικοποίηση των συμπτωμάτων.

Με τον όρο περιφερικοποίηση εννοούμε ότι ο πόνος μετακινείται περισσότερο προς το χέρι ή τα δάκτυλα.

Για παράδειγμα, μία θέση μπορεί να προκαλεί την ακόλουθη εξέλιξη:

αυχένας → ώμος → αγκώνας → δάκτυλα.

Εάν αλλάζοντας θέση συμβαίνει σταδιακά το αντίστροφο:

δάκτυλα → αγκώνας → ώμος → αυχένας,

η δεύτερη συμπεριφορά είναι συνήθως περισσότερο επιθυμητή.

Ο ασθενής εκπαιδεύεται επομένως να παρατηρεί όχι μόνο την ένταση του πόνου, αλλά και την κατεύθυνση προς την οποία μετακινούνται τα συμπτώματα.

Είναι επικίνδυνη η αυχενική ριζοπάθεια;

Για τους περισσότερους ασθενείς η πρόγνωση είναι καλή και ένα σημαντικό ποσοστό βελτιώνεται χωρίς να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα νευρολογικά ευρήματα που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί η κατάσταση.

Προοδευτική μυϊκή αδυναμία

Δεν είναι το ίδιο πράγμα να λέει κάποιος:

«πονάω και δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω καλά το χέρι μου επειδή με περιορίζει ο πόνος»

και να διαπιστώνεται στην εξέταση ότι:

«ένας συγκεκριμένος μυς έχει πραγματικά χάσει δύναμη εξαιτίας νευρολογικής βλάβης».

Όταν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις δείχνουν αντικειμενική και εξελισσόμενη μείωση της μυϊκής δύναμης, χρειάζεται γρήγορη ιατρική διερεύνηση και συνήθως MRI.

Η σημαντική ή προοδευτική νευρολογική απώλεια αποτελεί έναν από τους κυριότερους λόγους για πρώιμη χειρουργική αξιολόγηση.

Η μεγάλη κόκκινη σημαία: αυχενική μυελοπάθεια

Η ριζοπάθεια αφορά μία νευρική ρίζα.

Η μυελοπάθεια αφορά τον νωτιαίο μυελό.

Πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις και η διάκριση μεταξύ τους έχει μεγάλη σημασία.

Σημεία που μπορεί να δημιουργήσουν υποψία πίεσης του νωτιαίου μυελού είναι:

• δυσκολία σε λεπτές κινήσεις των χεριών,
• νέα ή ανεξήγητη αδεξιότητα,
• δυσκολία στο κούμπωμα των κουμπιών,
• συχνή πτώση αντικειμένων,
• διαταραχές της ισορροπίας,
• αλλαγές στον τρόπο βάδισης,
• αίσθημα βάρους ή δυσκαμψίας στα πόδια,
• αυξημένα αντανακλαστικά,
• κλόνος,
• θετικό Hoffmann,
• συμπτώματα και στα δύο άνω άκρα,
• νευρολογικά συμπτώματα που εμφανίζονται και στα κάτω άκρα,
• νέα διαταραχή της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης ή του εντέρου.

Μια τέτοια εικόνα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μια απλή αυχεναλγία.

Χρειάζεται άμεση ιατρική και νευροχειρουργική ή ορθοπαιδική διερεύνηση.

Πότε μπορεί να χρειαστεί χειρουργείο;

Στην πλειονότητα των περιστατικών αυχενικής ριζοπάθειας η χειρουργική αντιμετώπιση δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή.

Υπάρχουν όμως καταστάσεις στις οποίες μπορεί να χρειαστεί να εξεταστεί.

1. Σημαντική ή προοδευτική μυϊκή αδυναμία

Ιδιαίτερα όταν η δύναμη εξακολουθεί να μειώνεται παρά την κατάλληλη αντιμετώπιση.

2. Σημεία μυελοπάθειας

Η πίεση του νωτιαίου μυελού αποτελεί διαφορετική και σοβαρότερη κλινική κατάσταση και απαιτεί διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης.

3. Έντονος ριζιτικός πόνος που επιμένει

Η χειρουργική λύση μπορεί να συζητηθεί όταν ο πόνος στο άνω άκρο παραμένει έντονος παρά μια επαρκή περίοδο σωστής συντηρητικής θεραπείας και παράλληλα η MRI δείχνει ανατομική βλάβη που συμφωνεί με την κλινική εικόνα.

4. Σημαντική ανατομική συμπίεση με αντίστοιχο νευρολογικό έλλειμμα

Δεν αποτελεί ένδειξη χειρουργείου απλώς μια «άσχημη μαγνητική».

Η απόφαση έχει νόημα όταν τα συμπτώματα, η κλινική εξέταση, το νευρολογικό έλλειμμα και η απεικόνιση δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.

Όταν τελικά χρειάζεται χειρουργική επέμβαση, ο βασικός στόχος είναι η αποσυμπίεση της νευρικής ρίζας.

Ανάλογα με την ανατομία του προβλήματος μπορεί να επιλεγεί πρόσθια αυχενική δισκεκτομή και σπονδυλοδεσία (ACDF), αντικατάσταση μεσοσπονδύλιου δίσκου ή οπίσθια τρηματοτομή / foraminotomy.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη επανεξέταση

Η παρουσία πόνου ή μουδιάσματος δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το νεύρο υφίσταται μόνιμη βλάβη.

Όταν όμως η πίεση είναι μεγάλη και παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπάρχει η πιθανότητα να επηρεαστεί πραγματικά η νευρική λειτουργία.

Γι’ αυτό κατά την πορεία της αποκατάστασης δεν παρακολουθούμε αποκλειστικά την ένταση του πόνου.

Επανελέγχουμε τακτικά:

• τη μυϊκή δύναμη,
• την αισθητικότητα,
• τα αντανακλαστικά,
• την περιοχή στην οποία επεκτείνονται τα συμπτώματα,
• τη λειτουργικότητα του χεριού.

Ένας ασθενής μπορεί, για παράδειγμα, να εξακολουθεί να αισθάνεται κάποιον πόνο αλλά παράλληλα η νευρολογική του εικόνα να βελτιώνεται. Αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη.

Περισσότερο ανησυχητική είναι η αντίθετη περίπτωση: ο πόνος να παραμένει σχετικά σταθερός, αλλά η δύναμη του χεριού να μειώνεται προοδευτικά.

Η σωστή αντιμετώπιση δεν είναι μία θεραπεία για όλους

Η αυχενική ριζοπάθεια δεν έχει πάντοτε την ίδια αιτία.

Μπορεί να οφείλεται σε κήλη δίσκου, σε οστεόφυτα, σε στένωση του μεσοσπονδύλιου τρήματος, σε αρθροπάθεια των αρθρώσεων Luschka ή σε συνδυασμό περισσότερων από έναν μηχανισμών.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν υπάρχει ένα ενιαίο θεραπευτικό πρωτόκολλο που μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο σε όλους.

Η αποκατάσταση πρέπει να οργανώνεται με βάση:

την αιτία → τη νευρική ρίζα → τον βαθμό ευερεθιστότητας → τη μυϊκή δύναμη → τη λειτουργικότητα → τις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινότητας του συγκεκριμένου ανθρώπου.

Στη σύγχρονη φυσικοθεραπεία, το manual therapy, η νευροδυναμική και η θεραπευτική άσκηση αποτελούν βασικά εργαλεία, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και αυχενική έλξη.

Παράλληλα, τεχνολογίες όπως HILT, TECAR, μαγνητική διέγερση και άλλα φυσικά μέσα μπορούν να ενσωματωθούν επιλεκτικά στο πρόγραμμα, ώστε να περιορίσουν τον πόνο και να βοηθήσουν τον ασθενή να περάσει ευκολότερα στην ενεργητική αποκατάσταση.

Ο στόχος, τελικά, δεν είναι απλώς να σταματήσει ο πόνος για μερικές ημέρες.

Είναι να αποκατασταθεί όσο γίνεται καλύτερα η λειτουργία του νευρικού συστήματος και του άνω άκρου και να μπορέσει ο άνθρωπος να επιστρέψει με ασφάλεια στην εργασία, στην άσκηση και στις δραστηριότητες της καθημερινότητάς του.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη κλινική και ιατρική αξιολόγηση.