Η εμφάνιση ενός μικρού σκληρού οζιδίου στην παλάμη, το οποίο σταδιακά μπορεί να εξελιχθεί σε μια σκληρή «χορδή» και να αρχίσει να τραβά ένα ή περισσότερα δάκτυλα προς τα μέσα, αποτελεί τη χαρακτηριστική εικόνα της νόσου Dupuytren.

Πρόκειται για μια καλοήθη ινοπολλαπλασιαστική πάθηση της παλαμιαίας περιτονίας, δηλαδή του ινώδους ιστού που βρίσκεται κάτω από το δέρμα της παλάμης και πάνω από τους τένοντες, τα νεύρα και τα αγγεία.

Με την εξέλιξη της νόσου, ο ιστός αυτός παχαίνει και βραχύνεται, σχηματίζοντας οζίδια και στη συνέχεια σκληρές ινώδεις χορδές. Οι χορδές αυτές μπορούν σταδιακά να τραβήξουν τα δάκτυλα σε κάμψη, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να τεντώσουν πλήρως. Τότε μιλάμε πλέον για σύγκαμψη Dupuytren. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι χορδές αυτές δεν είναι οι καμπτήρες τένοντες των δακτύλων, παρότι συχνά ο ασθενής έχει την εντύπωση ότι «έχει μαζέψει ο τένοντας».

Ποια δάκτυλα προσβάλλονται συχνότερα;

Το Dupuytren εμφανίζεται συχνότερα στην ωλένια πλευρά του χεριού.

Το παράμεσο και το μικρό δάκτυλο προσβάλλονται συχνότερα, αν και μπορεί να συμμετέχει οποιοδήποτε δάκτυλο, ακόμη και ο αντίχειρας.

Η μετακαρπιοφαλαγγική άρθρωση είναι συνήθως η πρώτη που παρουσιάζει περιορισμό έκτασης. Η εγγύς μεσοφαλαγγική άρθρωση μπορεί επίσης να προσβληθεί και οι συγκάμψεις σε αυτή την άρθρωση είναι συχνά περισσότερο δύσκολες στην αντιμετώπιση.

Η εξέλιξη είναι συνήθως αργή και μπορεί να διαρκέσει πολλά χρόνια. Σε ορισμένους ανθρώπους εμφανίζεται μόνο ένα οζίδιο και η νόσος δεν εξελίσσεται ποτέ σε σημαντική σύγκαμψη. Σε άλλους, η εξέλιξη είναι περισσότερο επιθετική.

Πόσο συχνό είναι το Dupuytren;

Η συχνότητα της νόσου διαφέρει σημαντικά μεταξύ πληθυσμών, ηλικιών και γεωγραφικών περιοχών. Μεγάλη μετα-ανάλυση υπολόγισε τη συνολική παγκόσμια συχνότητα περίπου στο 8%, αν και οι πραγματικές τιμές παρουσιάζουν πολύ μεγάλη διακύμανση.

Η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία. Η πάθηση εμφανίζεται κυρίως μετά τα 50 έτη και είναι συχνότερη στους άνδρες. Υπάρχει επίσης ισχυρή γενετική συνιστώσα και εμφανίζεται συχνότερα σε ανθρώπους βορειοευρωπαϊκής και σκανδιναβικής καταγωγής.

Γιατί δημιουργείται;

Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία.

Η γενετική προδιάθεση θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες και η νόσος συχνά εμφανίζεται σε περισσότερα μέλη της ίδιας οικογένειας.

Παράλληλα έχουν αναγνωριστεί αρκετοί παράγοντες που σχετίζονται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης Dupuytren:

  • προχωρημένη ηλικία,
  • ανδρικό φύλο,
  • οικογενειακό ιστορικό,
  • σακχαρώδης διαβήτης,
  • κάπνισμα,
  • αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ,
  • ορισμένες επιληπτικές διαταραχές,
  • και, σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, μακροχρόνια εργασία με εργαλεία που προκαλούν έντονους κραδασμούς.

Dupuytren και σακχαρώδης διαβήτης

Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μεταβολικούς παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο.

Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι όχι μόνο η παρουσία διαβήτη, αλλά και ο ανεπαρκής γλυκαιμικός έλεγχος σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο Dupuytren.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με διαβήτη θα εμφανίσει Dupuytren ούτε ότι ο διαβήτης αποτελεί τη μοναδική αιτία. Δείχνει όμως ότι η πάθηση δεν πρέπει να εξετάζεται αποκλειστικά ως ένα τοπικό μηχανικό πρόβλημα της παλάμης.

Φταίει η χειρωνακτική εργασία;

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι το Dupuytren δημιουργείται απλώς επειδή κάποιος «χρησιμοποιεί πολύ τα χέρια του».

Υπάρχουν ενδείξεις συσχέτισης με ορισμένες επαγγελματικές εκθέσεις, ιδιαίτερα με μακροχρόνια χρήση εργαλείων υψηλών κραδασμών, αλλά αυτό είναι διαφορετικό από το να θεωρήσουμε ότι η απλή χειρωνακτική εργασία προκαλεί τη νόσο. Η American Academy of Orthopaedic Surgeons τονίζει ότι δεν υπάρχει πειστική απόδειξη πως η νόσος προκαλείται από απλή υπερχρήση του χεριού.

Μπορεί να εμφανιστεί Dupuytren σε άλλα σημεία του σώματος;

Αυστηρά μιλώντας, η νόσος Dupuytren αφορά την παλαμιαία περιτονία.

Υπάρχουν όμως συγγενείς ινοπολλαπλασιαστικές παθήσεις που εμφανίζονται και σε άλλα σημεία του σώματος και συχνά συνυπάρχουν στους ίδιους ασθενείς.

Νόσος Ledderhose

Στο πέλμα μπορεί να εμφανιστεί πελματιαία ινωμάτωση ή νόσος Ledderhose.

Δημιουργούνται σκληρά οζίδια μέσα στην πελματιαία απονεύρωση, συνήθως στο έσω τμήμα της ποδικής καμάρας.

Νόσος Peyronie

Στους άνδρες μπορεί να συνυπάρχει νόσος Peyronie, μια ινώδης πάθηση του πέους.

Σε μελέτη ανδρών με Dupuytren, περίπου 8% ανέφεραν Peyronie και σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό παρουσίαζε Ledderhose.

Knuckle pads – οζίδια Garrod

Μπορούν επίσης να εμφανιστούν σκληρά οζίδια πάνω από τη ραχιαία επιφάνεια των αρθρώσεων των δακτύλων, τα λεγόμενα knuckle pads ή οζίδια Garrod.

Η παρουσία τέτοιων εκτοπικών εκδηλώσεων, ιδιαίτερα μαζί με πρώιμη έναρξη και έντονο οικογενειακό ιστορικό, μπορεί να συνδέεται με πιο έντονη προδιάθεση για τη νόσο.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση είναι συνήθως κλινική και τις περισσότερες φορές δεν απαιτεί μαγνητική τομογραφία ή άλλη απεικόνιση.

Κατά την εξέταση αξιολογούνται:

  • τα οζίδια και οι χορδές της παλάμης,
  • η θέση των προσβεβλημένων δακτύλων,
  • η δυνατότητα πλήρους έκτασης,
  • το εύρος κίνησης των αρθρώσεων,
  • και η λειτουργικότητα του χεριού.

Ένας απλός έλεγχος που μπορεί να κάνει και ο ίδιος ο ασθενής είναι το tabletop test: προσπαθεί να τοποθετήσει ολόκληρη την παλάμη επίπεδα επάνω σε ένα τραπέζι. Αν αυτό δεν είναι δυνατό λόγω της κάμψης ενός δακτύλου, η σύγκαμψη έχει αποκτήσει πλέον λειτουργική σημασία.

Μπορεί η φυσικοθεραπεία να σταματήσει το Dupuytren;

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη ακρίβεια.

Η φυσικοθεραπεία δεν μπορεί να εξαφανίσει την παθολογική ινώδη χορδή ούτε να αντιστρέψει μια εγκατεστημένη σημαντική σύγκαμψη.

Η έντονη προσπάθεια να «τεντώσουμε» βίαια το δάκτυλο δεν βοηθά και μπορεί να τραυματίσει τους ιστούς. Επίσης, η συστηματική χρήση νάρθηκα πριν από κάποια επέμβαση δεν έχει αποδειχθεί ότι εμποδίζει την εξέλιξη της νόσου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η φυσικοθεραπεία δεν έχει ρόλο.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας πριν από την επέμβαση

Σε ήπιες περιπτώσεις, ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να παρακολουθεί:

  • το εύρος κίνησης,
  • την εξέλιξη της σύγκαμψης,
  • τη λειτουργικότητα του χεριού,
  • τη δύναμη λαβής,
  • και την ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν ήπιες ενεργητικές κινήσεις, ασκήσεις ολίσθησης των τενόντων και διατήρηση της κινητικότητας των μη προσβεβλημένων αρθρώσεων.

Δεν προσπαθούμε όμως να «σπάσουμε» ή να μαλακώσουμε επιθετικά τη χορδή με manual therapy.

Σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε επέμβαση, η προεγχειρητική αξιολόγηση παρέχει επίσης μια σημαντική βάση σύγκρισης για τη μετεγχειρητική αποκατάσταση.

Η φυσικοθεραπεία μετά την επέμβαση

Μετά από απονευροτομή ή, κυρίως, μετά από μερική παλαμιαία απονευρεκτομή, ο ρόλος της φυσικοθεραπείας και της εξειδικευμένης hand therapy γίνεται πολύ σημαντικός.

Στόχοι είναι:

  • ο έλεγχος του οιδήματος,
  • η σωστή φροντίδα του τραύματος,
  • η πρόληψη δυσκαμψίας,
  • η αποκατάσταση της έκτασης αλλά και της κάμψης των δακτύλων,
  • η κινητοποίηση της ουλής όταν το τραύμα έχει επουλωθεί,
  • η διατήρηση της ολίσθησης των καμπτήρων και εκτεινόντων τενόντων,
  • η αποκατάσταση της δύναμης λαβής,
  • η απευαισθητοποίηση της ουλής όταν υπάρχει υπερευαισθησία,
  • και η σταδιακή επιστροφή σε εργασία και καθημερινές δραστηριότητες.

Η AAOS αναφέρει ότι η φυσικοθεραπεία μετά την επέμβαση μπορεί να βοηθήσει στην κινητικότητα, στη δύναμη, στον έλεγχο του οιδήματος, στη φροντίδα του τραύματος και συνολικά στη λειτουργία του χεριού.

Χρειάζεται πάντα νάρθηκας τη νύχτα;

Όχι απαραίτητα.

Για πολλά χρόνια θεωρούνταν αυτονόητο ότι όλοι οι ασθενείς μετά από επέμβαση Dupuytren έπρεπε να χρησιμοποιούν νυχτερινό νάρθηκα για αρκετούς μήνες.

Τυχαιοποιημένες μελέτες όμως έδειξαν ότι η συστηματική νυχτερινή ναρθηκοποίηση όλων των ασθενών δεν προσφέρει σαφές πρόσθετο όφελος σε σχέση με τη hand therapy μόνη της. Για τον λόγο αυτό ο νάρθηκας πρέπει να χρησιμοποιείται εξατομικευμένα, για παράδειγμα όταν αρχίζει να χάνεται ξανά η έκταση.

Ο πραγματικός στόχος της αποκατάστασης

Στη νόσο Dupuytren δεν θεραπεύουμε απλώς το οζίδιο ή τη χορδή.

Αξιολογούμε τη λειτουργία ολόκληρου του χεριού.

Ο πραγματικός στόχος είναι ο άνθρωπος να μπορεί ξανά:

  • να ανοίγει πλήρως το χέρι,
  • να πιάνει και να αφήνει αντικείμενα,
  • να βάζει το χέρι στην τσέπη,
  • να οδηγεί,
  • να εργάζεται,
  • να χρησιμοποιεί εργαλεία,
  • και να εκτελεί χωρίς σημαντικό περιορισμό τις δραστηριότητες της καθημερινότητάς του.

Η νόσος Dupuytren είναι μια χρόνια κατάσταση με ισχυρή γενετική και βιολογική συνιστώσα. Η φυσικοθεραπεία δεν μπορεί να εξαφανίσει τον παθολογικό ιστό, αλλά αποτελεί πολύ σημαντικό κομμάτι της σωστής λειτουργικής αντιμετώπισης και ιδιαίτερα της αποκατάστασης μετά από επεμβατική θεραπεία.

Η επιτυχία τελικά δεν κρίνεται μόνο από το πόσες μοίρες ισιώθηκε ένα δάκτυλο.

Κρίνεται από το πόσο καλά μπορεί ο άνθρωπος να χρησιμοποιήσει ξανά το χέρι του στην πραγματική του ζωή.