Αυχεναλγία και Αυχενογενής Κεφαλαλγία

Ο πόνος στον αυχένα αποτελεί ένα από τα συχνότερα μυοσκελετικά προβλήματα της σύγχρονης καθημερινότητας. Σε αρκετούς ανθρώπους όμως η ενόχληση δεν περιορίζεται μόνο στον αυχένα. Ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται προς το πίσω μέρος του κεφαλιού, τους κροτάφους, το μέτωπο ή ακόμη και την περιοχή γύρω από τα μάτια και να γίνεται αντιληπτός ως κεφαλαλγία.

Σε ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις ο αυχένας πράγματι συμμετέχει στη δημιουργία του πονοκεφάλου. Όταν υπάρχει τεκμηριωμένη αιτιώδης σχέση ανάμεσα σε μια δυσλειτουργία της αυχενικής μοίρας και στην κεφαλαλγία, χρησιμοποιείται ο όρος αυχενογενής κεφαλαλγία – cervicogenic headache.

Η Διεθνής Εταιρεία Κεφαλαλγίας την κατατάσσει στις δευτεροπαθείς κεφαλαλγίες και την περιγράφει ως πονοκέφαλο που προκαλείται από διαταραχή της αυχενικής μοίρας ή των οστικών, δισκικών και μαλακών μορίων της περιοχής. Συχνά, αλλά όχι πάντοτε, συνοδεύεται και από πόνο στον αυχένα.

Είναι όμως πολύ σημαντικό να γίνει από την αρχή μια διάκριση:

Δεν είναι κάθε πονοκέφαλος που συνοδεύεται από πόνο στον αυχένα αυχενογενής κεφαλαλγία.

Η ημικρανία και η κεφαλαλγία τάσεως μπορεί επίσης να συνοδεύονται από αυχενική ενόχληση. Για τον λόγο αυτό χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση και όχι η απλή λογική «πονάει ο αυχένας, άρα από εκεί προέρχεται ο πονοκέφαλος». Η ίδια η διεθνής ταξινόμηση τονίζει ότι τα χαρακτηριστικά των διαφόρων μορφών κεφαλαλγίας μπορούν να επικαλύπτονται.

Στις περιπτώσεις όμως όπου ο αυχένας αποτελεί σημαντικό παράγοντα του προβλήματος, η σωστά σχεδιασμένη φυσικοθεραπεία μπορεί να έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μείωση του πόνου, στην αποκατάσταση της κίνησης και στη μείωση της συχνότητας των επεισοδίων.

Πώς μπορεί ο αυχένας να προκαλεί πόνο στο κεφάλι;

Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα επεξεργάζεται τα αισθητικά ερεθίσματα της κεφαλής και των ανώτερων αυχενικών τμημάτων.

Οι αισθητικές πληροφορίες από τις ανώτερες αυχενικές δομές συγκλίνουν σε νευρωνικά κυκλώματα μαζί με πληροφορίες που προέρχονται από το τρίδυμο νεύρο.

Αυτό σημαίνει ότι ένας ερεθισμός που ξεκινά από τον αυχένα μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να γίνει αντιληπτός ως πόνος σε διαφορετική περιοχή του κεφαλιού.

Έτσι, ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται πόνο:

• στη βάση του κρανίου,
• στο πίσω μέρος του κεφαλιού,
• στον κρόταφο,
• στο μέτωπο,
• ή γύρω από το μάτι,

παρότι μέρος της πηγής του προβλήματος βρίσκεται στην αυχενική περιοχή.

Η αυχενογενής κεφαλαλγία συχνά συνδέεται περισσότερο με τις ανώτερες αυχενικές δομές, παρά με το κατώτερο τμήμα του αυχένα.

Ποιες αυχενικές δομές μπορεί να συμμετέχουν;

Ο αυχένας δεν αποτελείται μόνο από σπονδύλους.

Πρόκειται για ένα σύνθετο λειτουργικό σύστημα που περιλαμβάνει:

• σπονδύλους και αρθρώσεις,
• μεσοσπονδύλιους δίσκους,
• συνδέσμους,
• νεύρα,
• βαθιούς σταθεροποιούς μύες,
• επιφανειακούς μύες,
• και την ωμική ζώνη.

Σε έναν άνθρωπο με αυχεναλγία και κεφαλαλγία μπορεί να συμμετέχει ένας ή περισσότεροι από αυτούς τους παράγοντες.

Ανώτερες αυχενικές αρθρώσεις

Οι αρθρώσεις στα ανώτερα επίπεδα του αυχένα έχουν ιδιαίτερη σημασία στην αυχενογενή κεφαλαλγία.

Αν υπάρχει περιορισμός κίνησης ή αν συγκεκριμένοι αυχενικοί χειρισμοί αναπαράγουν τον χαρακτηριστικό πονοκέφαλο του ασθενούς, αυτό αποτελεί σημαντικό κλινικό εύρημα.

Μάλιστα, η μειωμένη αυχενική κινητικότητα και η σαφής επιδείνωση της κεφαλαλγίας με προκλητικούς αυχενικούς χειρισμούς αποτελούν μέρος των διαγνωστικών κριτηρίων που χρησιμοποιεί η International Headache Society.

Υποινιακοί μύες

Οι μικροί μύες στη βάση του κρανίου συμμετέχουν στον λεπτό έλεγχο της κεφαλής και της ανώτερης αυχενικής μοίρας.

Σε ανθρώπους που διατηρούν για πολλές ώρες την κεφαλή προς τα εμπρός ή παρουσιάζουν μειωμένη κινητικότητα, οι μύες αυτοί μπορεί να εμφανίζουν αυξημένη τάση και ευαισθησία.

Η πίεσή τους μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να αναπαράγει πόνο που επεκτείνεται προς την ινιακή περιοχή.

Άνω τραπεζοειδής

Ο άνω τραπεζοειδής είναι από τους μυς που συχνότερα εμφανίζουν αυξημένη ευαισθησία σε ανθρώπους με αυχεναλγία.

Ο πόνος από μυοπεριτονιακά trigger points μπορεί να γίνεται αντιληπτός όχι μόνο στον ώμο και στον αυχένα αλλά και προς το κεφάλι.

Χρειάζεται όμως ακρίβεια: η International Headache Society επισημαίνει ότι η κεφαλαλγία που αποδίδεται αποκλειστικά σε μυοπεριτονιακό πόνο και trigger points παρουσιάζει σημαντική επικάλυψη με την κεφαλαλγία τάσεως και παραμένει ξεχωριστό, υπό μελέτη διαγνωστικό πεδίο.

Ανελκτήρας της ωμοπλάτης

Ο ανελκτήρας της ωμοπλάτης συνδέει την ωμοπλάτη με την άνω αυχενική μοίρα.

Η παρατεταμένη εργασία με τους ώμους ανασηκωμένους, η χρήση υπολογιστή, η μονόπλευρη φόρτιση και η ανεπαρκής λειτουργία της ωμικής ζώνης μπορούν να αυξήσουν τις απαιτήσεις του.

Στερνοκλειδομαστοειδής

Ο στερνοκλειδομαστοειδής συμμετέχει στην κίνηση και στον έλεγχο της κεφαλής και μπορεί να παρουσιάζει μυοπεριτονιακή ευαισθησία.

Σε ορισμένους ασθενείς η πίεση ευαίσθητων περιοχών μπορεί να προκαλεί αναφερόμενο πόνο προς το μέτωπο, τον κρόταφο ή την περιοχή γύρω από το μάτι.

Άλλοι μύες

Ανάλογα με την κλινική εικόνα μπορεί να συμμετέχουν επίσης:

• σκαληνοί,
• σπληνιοειδής κεφαλής και αυχένα,
• ημιακανθώδεις,
• βαθιοί αυχενικοί εκτείνοντες,
• θωρακικοί μύες,
• και μύες της ωμοπλάτης.

Γι’ αυτό η θεραπεία δεν πρέπει να περιορίζεται απλώς σε ένα σημείο που «πονάει περισσότερο».

Πώς καταλαβαίνουμε ότι ο πονοκέφαλος μπορεί να σχετίζεται με τον αυχένα;

Ορισμένα στοιχεία αυξάνουν την πιθανότητα αυχενικής συμμετοχής.

Για παράδειγμα:

• ο πονοκέφαλος εμφανίζεται μαζί με τον αυχενικό πόνο,
• περιορίζεται η κίνηση του αυχένα,
• συγκεκριμένη κίνηση προκαλεί τον χαρακτηριστικό πονοκέφαλο,
• παρατεταμένη θέση του αυχένα χειροτερεύει τα συμπτώματα,
• η πίεση συγκεκριμένων αυχενικών δομών αναπαράγει τον γνώριμο πόνο,
• ο πόνος ξεκινά από πίσω και μετακινείται προς τα εμπρός,
• και η βελτίωση του αυχένα συνοδεύεται από βελτίωση της κεφαλαλγίας.

Τα στοιχεία αυτά δεν αποτελούν από μόνα τους απόλυτη απόδειξη, αλλά όταν συνδυάζονται με το ιστορικό και την κλινική εξέταση δημιουργούν μια πολύ πιο σαφή εικόνα.

Η θέση της κεφαλής και τα φορτία στον αυχένα

Η ανθρώπινη κεφαλή ζυγίζει περίπου 4,5–5,5 κιλά.

Όταν βρίσκεται σχετικά ευθυγραμμισμένη πάνω από τον κορμό, το μυοσκελετικό σύστημα μπορεί να τη στηρίζει αποτελεσματικά.

Όσο όμως η κεφαλή μετακινείται και κάμπτεται περισσότερο προς τα εμπρός, αυξάνεται ο μοχλοβραχίονας και επομένως αυξάνονται οι μηχανικές απαιτήσεις από τους αυχενικούς μυς και τις υπόλοιπες δομές.

Μια ιδιαίτερα γνωστή βιομηχανική μελέτη μοντελοποίησε αυτή την επίδραση. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο μαθηματικό μοντέλο, η δύναμη που αντιστοιχεί στο φορτίο της κεφαλής στον αυχένα αυξανόταν περίπου:

• ουδέτερη θέση: 4,5–5,5 kg
• 15° κάμψη: περίπου 12 kg
• 30°: περίπου 18 kg
• 45°: περίπου 22 kg
• 60°: περίπου 27 kg

Οι αριθμοί αυτοί δεν πρέπει να ερμηνεύονται σαν να «ζυγίζει πραγματικά το κεφάλι 27 κιλά» ούτε σαν να είναι ακριβώς ίδιοι για κάθε άνθρωπο. Προέρχονται από ένα βιομηχανικό μοντέλο και χρησιμοποιούνται κυρίως για να δείξουν πόσο γρήγορα αυξάνονται οι απαιτήσεις όσο μεγαλώνει η πρόσθια κάμψη της κεφαλής.

Αυτό το παράδειγμα εξηγεί γιατί το να κοιτάζει κάποιος το κινητό του χαμηλά για λίγα δευτερόλεπτα δεν αποτελεί πρόβλημα, αλλά η παρατεταμένη επανάληψη της ίδιας θέσης για ώρες μπορεί να αυξήσει σημαντικά τη μυϊκή κόπωση.

Είναι η «κακή στάση» η αιτία;

Εδώ χρειάζεται να αποφύγουμε μια πολύ συνηθισμένη υπεραπλούστευση.

Δεν υπάρχει μία τέλεια στάση που να προστατεύει όλους τους ανθρώπους από τον αυχενικό πόνο.

Το ανθρώπινο σώμα είναι φτιαγμένο για να κινείται σε πολλές διαφορετικές θέσεις.

Το πρόβλημα είναι συχνότερα:

όχι τόσο μια συγκεκριμένη στάση, όσο το να παραμένουμε στην ίδια απαιτητική στάση για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ένας άνθρωπος μπορεί να κάθεται για λίγα λεπτά σκυφτός χωρίς κανένα πρόβλημα.

Αν όμως εργάζεται οκτώ ώρες:

• με το laptop πολύ χαμηλά,
• το κεφάλι συνεχώς μπροστά,
• τους ώμους ανασηκωμένους,
• χωρίς υποστήριξη των χεριών,
• και χωρίς να αλλάζει θέση,

οι απαιτήσεις από τους αυχενικούς και ωμοπλατιαίους μυς αυξάνονται σημαντικά.

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη σε εργαζομένους γραφείου, η εργονομική ρύθμιση του σταθμού εργασίας μείωσε αντικειμενικά την κάμψη της κεφαλής και της άνω πλάτης και συνοδεύτηκε από σημαντική μείωση της αντιλαμβανόμενης μυοσκελετικής δυσφορίας.

Τι πρέπει να διορθώσουμε στον υπολογιστή;

Η εργονομική προσαρμογή έχει στόχο να μειώσει την ανάγκη να κρατάμε συνεχώς το σώμα σε απαιτητικές θέσεις.

Συνήθως εξετάζουμε:

• το ύψος της οθόνης,
• την απόσταση από την οθόνη,
• τη θέση πληκτρολογίου και ποντικιού,
• την υποστήριξη των αντιβραχίων,
• το ύψος της καρέκλας,
• τη στήριξη της οσφυϊκής και θωρακικής μοίρας,
• και τη θέση των ποδιών.

Για χρήση laptop πολλές ώρες, η ανύψωση της οθόνης μαζί με εξωτερικό πληκτρολόγιο και ποντίκι μπορεί να είναι πολύ πιο λειτουργική από το να εργάζεται κάποιος συνεχώς σκυμμένος πάνω από τη χαμηλή οθόνη.

Ακόμη όμως και ο καλύτερος σταθμός εργασίας δεν καταργεί την ανάγκη για κίνηση.

Η καλύτερη εργονομία είναι αυτή που επιτρέπει στον άνθρωπο να αλλάζει συχνά θέση.

Ο σημαντικός ρόλος της φυσικοθεραπείας

Σε αυχεναλγία με μυοσκελετική συμμετοχή και σε σωστά διαγνωσμένη αυχενογενή κεφαλαλγία, η φυσικοθεραπεία μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο.

Ήδη από τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη ασθενών με αυχενογενή κεφαλαλγία έχει φανεί ότι η θεραπευτική άσκηση και η χειροθεραπεία μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα, με αποτελέσματα που διατηρήθηκαν στο follow-up.

Το σημαντικό όμως είναι να μην εφαρμόζεται ένα ίδιο «πακέτο αυχένα» σε όλους.

Η κλινική αξιολόγηση καθορίζει τη θεραπεία

Πριν εφαρμοστεί οποιαδήποτε τεχνική, αξιολογούμε:

• το ιστορικό της κεφαλαλγίας,
• την εντόπιση και την πορεία του πόνου,
• αν υπάρχει ημικρανικού τύπου συμπτωματολογία,
• την αυχενική κινητικότητα,
• ποιες κινήσεις αναπαράγουν τα συμπτώματα,
• την κινητικότητα των ανώτερων αυχενικών τμημάτων,
• τη θωρακική μοίρα,
• τη λειτουργία της ωμοπλάτης,
• τη δύναμη και αντοχή των αυχενικών μυών,
• την κατάσταση των βαθιών καμπτήρων του αυχένα,
• την ύπαρξη ευαίσθητων μυοπεριτονιακών σημείων,
• τις απαιτήσεις της εργασίας,
• και τη συνολική καθημερινή φόρτιση.

Με βάση αυτά αποφασίζεται ποιο τμήμα της θεραπείας χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση.

Manual Therapy και κινητοποίηση των αυχενικών σπονδύλων

Η χειροθεραπεία αποτελεί σημαντικό εργαλείο όταν υπάρχει συγκεκριμένος περιορισμός κινητικότητας ή όταν η κινητοποίηση ενός αυχενικού τμήματος επηρεάζει θετικά τα συμπτώματα.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• ήπιες αρθρικές κινητοποιήσεις,
• τεχνικές των ανώτερων αυχενικών τμημάτων,
• κινητοποιήσεις της κατώτερης αυχενικής μοίρας,
• κινητοποιήσεις της θωρακικής μοίρας,
• και επιλεγμένες τεχνικές manipulation όπου είναι κατάλληλες.

Οι κλινικές οδηγίες φυσικοθεραπείας για ασθενείς με αυχενικό πόνο και κεφαλαλγία υποστηρίζουν τη χρήση αυχενικών και/ή αυχενοθωρακικών τεχνικών manual therapy σε συνδυασμό με άσκηση.

Ο στόχος δεν είναι να «βάλουμε έναν σπόνδυλο στη θέση του».

Οι αυχενικοί σπόνδυλοι δεν «βγαίνουν» από τη θέση τους στην καθημερινή αυχεναλγία.

Ο πραγματικός στόχος είναι:

• η βελτίωση της κινητικότητας,
• η μείωση της ευαισθησίας,
• η τροποποίηση του πόνου,
• και η δημιουργία καλύτερων συνθηκών για ενεργητική κίνηση και άσκηση.

Οι τεχνικές υψηλής ταχύτητας επίσης δεν είναι απαραίτητες για όλους και εφαρμόζονται μόνο μετά από κατάλληλο ιστορικό, κλινικό έλεγχο και επιλογή του ασθενούς.

Χαλάρωση των υποινιακών μυών

Σε αρκετούς ανθρώπους με αυχενογενές στοιχείο κεφαλαλγίας οι υποινιακοί μύες εμφανίζουν αυξημένη τάση και ευαισθησία.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• ήπιες τεχνικές απελευθέρωσης,
• μυοπεριτονιακή κινητοποίηση,
• manual pressure,
• ελεγχόμενες κινήσεις της άνω αυχενικής μοίρας,
• και σταδιακή ενεργητική άσκηση.

Δεν έχει νόημα όμως να «χαλαρώνουμε» κάθε εβδομάδα τους ίδιους μύες χωρίς να αντιμετωπίζουμε γιατί υπερφορτίζονται.

Γι’ αυτό το manual therapy πρέπει να συνδέεται με ενεργητική αποκατάσταση.

Trigger points και Manual Therapy

Όταν η κλινική εξέταση εντοπίζει μυοπεριτονιακά σημεία που αναπαράγουν τον χαρακτηριστικό πόνο του ασθενούς, μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• ισχαιμική πίεση,
• ήπιες τεχνικές μαλακών μορίων,
• μυοπεριτονιακές τεχνικές,
• κινητοποίηση,
• και τεχνικές διάτασης ή ενεργητικής φόρτισης.

Η ανακούφιση ενός trigger point δεν αποτελεί όμως από μόνη της ολόκληρη θεραπεία της χρόνιας αυχεναλγίας.

Πρέπει ταυτόχρονα να αντιμετωπίζονται η αντοχή, η κινητικότητα, η εργονομία και ο συνολικός τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται ο αυχένας.

Dry Needling – ξηρά βελόνα

Το Dry Needling είναι διαφορετικό από τον κλασικό βελονισμό.

Η βελόνα εισάγεται σε επιλεγμένες μυϊκές περιοχές, συνήθως σε ενεργά μυοπεριτονιακά trigger points, με στόχο τη μεταβολή του τοπικού πόνου και της μηχανικής ευαισθησίας.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε:

• άνω τραπεζοειδή,
• ανελκτήρα ωμοπλάτης,
• επιλεγμένους αυχενικούς μύες,
• και άλλες κατάλληλες μυϊκές ομάδες,

ανάλογα πάντοτε με την εξέταση.

Τα δεδομένα είναι ενδιαφέροντα αλλά όχι λόγος να παρουσιάζεται η ξηρά βελόνα ως «μαγική λύση». Σε πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη η προσθήκη dry needling του άνω τραπεζοειδούς στη συμβατική φυσικοθεραπεία βελτίωσε ορισμένους δείκτες λειτουργικότητας και κινητικότητας στην παρακολούθηση, χωρίς όμως σταθερή υπεροχή σε όλες τις εκβάσεις και με παροδικά περισσότερο πόνο αμέσως μετά την εφαρμογή.

Άρα το dry needling μπορεί να είναι χρήσιμο συμπληρωματικό εργαλείο, όχι υποκατάστατο της άσκησης και της συνολικής αποκατάστασης.

Κρουστικά κύματα στα trigger points

Τα κρουστικά κύματα είναι περισσότερο γνωστά για την εφαρμογή τους στις τενοντοπάθειες.

Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν μελετηθεί και για μυοπεριτονιακά trigger points, ιδιαίτερα στον άνω τραπεζοειδή.

Σε τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη 70 ασθενών με μη ειδικό αυχενικό πόνο και ενεργό trigger point στον άνω τραπεζοειδή, τόσο τα κρουστικά κύματα όσο και το dry needling μείωσαν τον πόνο και τη λειτουργική ανικανότητα και αύξησαν τον ουδό πίεσης του πόνου, χωρίς σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο θεραπειών.

Αυτό σημαίνει ότι τα κρουστικά μπορούν να αποτελέσουν μία ακόμη επιλογή για επιλεγμένους μυοπεριτονιακούς ασθενείς.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε αυχεναλγία ή κάθε κεφαλαλγία χρειάζεται shockwave.

Η τεκμηρίωση για τα κρουστικά στα trigger points είναι πολύ πιο περιορισμένη από την τεκμηρίωση που διαθέτουμε για:

• θεραπευτική άσκηση,
• manual therapy,
• και συνολική αποκατάσταση.

Η θεραπευτική άσκηση είναι απαραίτητη για το μακροχρόνιο αποτέλεσμα

Το manual therapy μπορεί να μειώσει τον πόνο.

Το dry needling μπορεί να μειώσει την ευαισθησία.

Ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ασθενείς.

Τα κρουστικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένα trigger points.

Αν όμως μετά από όλα αυτά ο άνθρωπος εξακολουθεί να μην έχει επαρκή μυϊκή αντοχή και έλεγχο, το πρόβλημα μπορεί εύκολα να επανεμφανιστεί.

Η θεραπευτική άσκηση μπορεί να περιλαμβάνει:

Εκπαίδευση εν τω βάθει καμπτήρων του αυχένα

Οι εν τω βάθει καμπτήρες συμμετέχουν στον λεπτό έλεγχο της αυχενικής μοίρας.

Σε ανθρώπους με χρόνιο αυχενικό πόνο έχει παρατηρηθεί διαταραχή της λειτουργίας τους, και ειδική χαμηλού φορτίου εκπαίδευση μπορεί να τροποποιήσει τη νευρομυϊκή τους ενεργοποίηση.

Οι ασκήσεις ξεκινούν με πολύ μικρό φορτίο και στη συνέχεια εξελίσσονται.

Ενδυνάμωση αυχενικών μυών

Καθώς μειώνονται τα συμπτώματα, χρειάζεται σταδιακή αύξηση της αντοχής και της δύναμης των μυών που στηρίζουν την κεφαλή.

Ενδυνάμωση μυών ωμικής ζώνης

Ο αυχένας δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από την ωμική ζώνη.

Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει:

• μέσο και κάτω τραπεζοειδή,
• πρόσθιο οδοντωτό,
• ρομβοειδείς,
• και συνολικό έλεγχο της ωμοπλάτης.

Θωρακική κινητικότητα

Ένας άνθρωπος που εργάζεται για ώρες σε καθιστή θέση μπορεί να παρουσιάζει περιορισμένη κινητικότητα και στη θωρακική μοίρα.

Η θεραπεία επομένως δεν πρέπει πάντα να περιορίζεται στους επτά αυχενικούς σπονδύλους.

Αντοχή και λειτουργική επανεκπαίδευση

Στο τελικό στάδιο θέλουμε ο ασθενής να μπορεί:

• να εργαστεί στον υπολογιστή,
• να οδηγήσει,
• να διαβάσει,
• να χρησιμοποιήσει το κινητό,
• να ασκηθεί,
• και να εκτελεί τις καθημερινές του δραστηριότητες,

χωρίς να χρειάζεται να σκέφτεται συνεχώς τη θέση του αυχένα.

Τα διαλείμματα είναι εξίσου σημαντικά με τη «σωστή στάση»

Αντί να ζητάμε από έναν άνθρωπο να κάθεται επί οκτώ ώρες σαν στρατιώτης, προτιμούμε μια περισσότερο ρεαλιστική στρατηγική:

συχνή αλλαγή θέσης.

Κατά τη διάρκεια της εργασίας μπορεί να βοηθήσει:

• να σηκώνεται τακτικά,
• να αλλάζει θέση,
• να κινεί τον αυχένα,
• να χαλαρώνει τους ώμους,
• να αλλάζει το οπτικό πεδίο,
• και να αποφεύγει συνεχόμενες πολύωρες περιόδους με την κεφαλή σκυμμένη.

Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από το μήνυμα «η στάση σου είναι λάθος».

Το σώμα χρειάζεται ποικιλία και κίνηση, όχι μία άκαμπτη θέση.

Πότε ο πονοκέφαλος χρειάζεται ιατρική διερεύνηση;

Η φυσικοθεραπεία είναι πολύ αποτελεσματική σε σωστά επιλεγμένες μυοσκελετικές περιπτώσεις, αλλά ο φυσικοθεραπευτής πρέπει πρώτα να αναγνωρίζει πότε ένας πονοκέφαλος δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς σαν αυχενικό πρόβλημα.

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζεται, μεταξύ άλλων:

• ξαφνικός εξαιρετικά έντονος και πρωτόγνωρος πονοκέφαλος,
• νέα νευρολογικά συμπτώματα,
• διαταραχή ομιλίας ή συνείδησης,
• σημαντική αδυναμία ή αιμωδία,
• έντονη ζάλη μαζί με άλλα νευρολογικά συμπτώματα,
• πυρετός και σοβαρή γενική κακουχία,
• νέος πονοκέφαλος μετά από σημαντικό τραυματισμό,
• ή σημαντική και ανεξήγητη αλλαγή του συνηθισμένου τύπου κεφαλαλγίας.

Η σωστή φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση επομένως δεν έχει στόχο μόνο να βρει «ποιον μυ να χαλαρώσουμε».

Έχει πρώτα στόχο να διαπιστώσει ότι το πρόβλημα είναι κατάλληλο για μυοσκελετική θεραπεία.

Δεν θεραπεύουμε μόνο τον πονεμένο αυχένα – αποκαθιστούμε τη λειτουργία

Σε πολλούς ανθρώπους με μυοσκελετική αυχεναλγία και αυχενογενές στοιχείο κεφαλαλγίας, η σωστή θεραπεία μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την καθημερινότητα.

Ο στόχος δεν είναι να έρχεται ο ασθενής μία φορά την εβδομάδα για να «ξεμπλοκάρουμε» τον αυχένα και μετά να επιστρέφει ακριβώς στις ίδιες συνθήκες που τον υπερφορτίζουν.

Η ολοκληρωμένη φυσικοθεραπεία συνδυάζει:

• σωστή κλινική αξιολόγηση,
• manual therapy,
• κινητοποίηση της αυχενικής και θωρακικής μοίρας,
• αντιμετώπιση των μυοπεριτονιακών περιοχών όταν χρειάζεται,
• χαλάρωση υποινιακών και άλλων υπερφορτισμένων μυών,
• dry needling
• κρουστικά κύματα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις trigger points,
• θεραπευτική άσκηση,
• επανεκπαίδευση του μυϊκού ελέγχου,
• εργονομικές παρεμβάσεις,
• και σωστή διαχείριση της καθημερινής φόρτισης.

Η αξία του συνδυασμού άσκησης και manual therapy στην αυχενογενή κεφαλαλγία έχει φανεί και σε τυχαιοποιημένα κλινικά δεδομένα, όπου τα οφέλη στη συχνότητα και στην ένταση των συμπτωμάτων διατηρήθηκαν πέρα από την περίοδο της θεραπείας.

Ο πραγματικός στόχος είναι ο άνθρωπος:

• να ξυπνά χωρίς αυχενική δυσκαμψία,
• να εργάζεται χωρίς να αυξάνεται διαρκώς ο πόνος,
• να στρίβει ελεύθερα το κεφάλι,
• να οδηγεί,
• να κοιμάται καλύτερα,
• να μειώσει τη συχνότητα των επεισοδίων κεφαλαλγίας,
• να ασκείται,
• και να επιστρέψει στην καθημερινότητά του χωρίς να φοβάται κάθε κίνηση του αυχένα.

Σε αρκετούς ασθενείς, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σαφής μυοσκελετική συνιστώσα, ένα σωστά εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας μπορεί να προσφέρει πολύ σημαντική ανακούφιση.

Το κλειδί δεν είναι μία συγκεκριμένη τεχνική.

Είναι να εντοπιστούν οι πραγματικοί παράγοντες που συντηρούν το πρόβλημα και να αντιμετωπιστούν συνδυαστικά.

Γιατί τελικά δεν θεραπεύουμε απλώς έναν αυχένα που πονά.

Βοηθάμε τον άνθρωπο να αποκτήσει ξανά έναν αυχένα δυνατό, κινητικό και ανθεκτικό στις πραγματικές απαιτήσεις της ζωής του.